Home » Kennisbank » Lymfoedeem & lipoedeem
Lymfoedeem en lipoedeem herkennen: let op deze signalen
Lymfoedeem is vochtophoping doordat het lymfesysteem het vocht niet meer goed afvoert, vaak na een operatie of bestraling. Lipoedeem is een pijnlijke vetverdelingsstoornis in benen of armen, meestal symmetrisch en hormonaal beïnvloed. Beide zijn chronisch maar goed te behandelen met oedeemtherapie, zeker als je er vroeg bij bent; met een verwijzing wordt de behandeling meestal vergoed.
Wat is lymfoedeem?
Het lymfesysteem voert vocht en afvalstoffen uit je weefsels af. Raakt dat systeem beschadigd of overbelast, bijvoorbeeld na een operatie waarbij lymfeklieren zijn verwijderd, na bestraling of door een aangeboren aanleg, dan hoopt vocht zich op. Dat heet lymfoedeem.
Je merkt het vaak eerst als een zwaar, gespannen of moe gevoel in een arm of been, een sieraad of schoen die strakker zit, of een zwelling die in de loop van de dag toeneemt. In een vroeg stadium blijft er een putje staan als je even op de huid drukt.
Wat is lipoedeem?
Lipoedeem is een pijnlijke vetverdelingsstoornis, vrijwel altijd bij vrouwen. Kenmerkend: beide benen (soms ook armen) worden symmetrisch dikker terwijl romp, handen en voeten slank blijven, de huid is drukgevoelig of pijnlijk en je krijgt snel blauwe plekken. De kledingmaat van boven- en onderlichaam kan twee tot drie maten verschillen.
Belangrijk: lipoedeem is geen kwestie van te veel eten. Het lipoedeemvet reageert nauwelijks op diëten of sporten, wat voor veel vrouwen jarenlang frustrerend en onbegrepen is. De aandoening ontstaat of verergert vaak op hormonale momenten: puberteit, zwangerschap of overgang.
Waarom vroeg starten belangrijk is
Lymfoedeemklachten kunnen al snel na een operatie of bestraling ontstaan en zijn meestal blijvend. Onbehandeld kan het oedeem verharden, de huid kwetsbaarder maken en het risico op infecties vergroten. Hoe eerder de behandeling start, hoe beter verergering en complicaties te voorkomen zijn. Trek dus vroeg aan de bel bij:
- een zwaar, gespannen of moe gevoel in een arm of been dat aanhoudt;
- een zwelling die in de loop van de dag toeneemt of niet meer verdwijnt;
- ringen, horloges of schoenen die structureel strakker zitten;
- pijnlijke, drukgevoelige benen met snel blauwe plekken;
- een duidelijk maatverschil tussen boven- en onderlichaam.
Wat doet de huidtherapeut bij oedeem?
Afhankelijk van je situatie behandel ik met manuele lymfdrainage (een specifieke massagetechniek die de vochtafvoer stimuleert), compressietherapie (zwachtelen en daarna een therapeutische elastische kous), lymftaping en beweegadvies. Het doel: minder zwelling, minder pijn en voorkomen dat het erger wordt.
Voor de vergoeding van oedeemtherapie is een verwijzing van je (huis)arts of specialist nodig; met die verwijzing wordt de behandeling in de meeste gevallen vergoed. Lees meer over oedeemtherapie en over de vergoeding.
Aanvullen door Sanne: beschrijf eventueel (geanonimiseerd) een praktijkvoorbeeld, en met welke verwijzers je bij oedeemklachten samenwerkt (huisartsen, oncologisch netwerk, fysiotherapeuten).
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen lymfoedeem en lipoedeem?
Lymfoedeem is vochtophoping door een beschadigd of overbelast lymfesysteem, vaak eenzijdig en met een putje bij indrukken. Lipoedeem is een pijnlijke vetverdelingsstoornis, vrijwel altijd symmetrisch in beide benen of armen, met drukpijn en snel blauwe plekken. Ze kunnen ook samen voorkomen.
Gaat lymfoedeem vanzelf over?
Nee, lymfoedeem is meestal blijvend. Met oedeemtherapie is het wel goed onder controle te krijgen: minder zwelling, minder klachten en minder kans op complicaties. Hoe eerder de behandeling start, hoe beter het resultaat.
Heb ik een verwijzing nodig voor oedeemtherapie?
Ja, voor oedeemtherapie is een verwijzing van je (huis)arts of specialist nodig. Met die verwijzing wordt de behandeling in de meeste gevallen (deels) vergoed via de zorgverzekering. Lees ook: vergoeding van huidtherapie.
Helpt afvallen tegen lipoedeem?
Lipoedeemvet reageert nauwelijks op diëten of sporten; afvallen laat het maatverschil dus meestal niet verdwijnen. Een gezond gewicht en beweging helpen wel om klachten te beperken en verergering te remmen, naast de behandeling met compressie en lymfdrainage.
Vragen over jouw situatie?
Neem contact op of kom langs voor een gratis en vrijblijvende intake, bijvoorbeeld als je wilt weten of een specifieke behandeling door jouw zorgverzekeraar vergoed wordt.
Neem contact op Maak een afspraakTerug naar de kennisbank of bekijk alle behandelingen.